هزارویک اسم داری و من از آن همه  اسم((لطیف)) تو را دوست تر دارم که یاد ابر و ابریشم و عشق می افتم .  خوب یادم هست از بهشت که آمدم ، تنم از نور بود و پر و بالم از نسیم . بس که لطیف بودم ، توی مشت دنیا جا نمی شدم . اما زمین تیره بود . کدر بود ، سفت بود و سخت. دامنم به سختی اش گرفت و دستم به تیرگی اش آغشته شد . و من هر روز قطره قطره تیره تر شدم و ذره ذره سخت تر.من سنگ شدم و سد و دیوار . دیگر نور از من نمی گذرد ، دیگر آب از من عبور نمی کند ، روح در من روان نیست و جان جریان ندارد.حالا تنها یادگاری ام از بهشت و از لطافتش ، چند قطره اشک است که گوشه ی دلم پنهانش کرده ام ، گریه نمی کنم تا تمام نشود ، می ترسم بعد از آن از چشم هایم سنگ ریزه ببارد.یا لطیف ! این رسم دنیاست که اشک ، سنگ ریزه شود و روح ، سنگ و صخره ؟ این رسم دنیاست که شیشه ها بشکند و دل های نازک شرحه شرحه شود؟وقتی تیره ایم ، وقتی سراپا کدریم به چشم می آییم و دیده می شویم ، اما لطافت هر چیز که از حد بگذرد ، ناپدید می شود.یا لطیف ! کاشکی دوباره ، تنها مشتی از لطافتت را به من می بخشیدی تا من می چکدیم و می وزیدم و ناپدید می شدم ، مثل هوا که ناپدید است ، مثل خودت که ناپیدایی ...   

لطیف !مشتی ، تنها مشتی از لطافتت را به من ببخش                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

عوامل مؤثر درگرايش کودکان و نوجوانان به نماز

 دگرگوني وپيشرفت جامعه بشري به گونه اي است که اگر نهادهاي تعليم وتربيت بازنگري وبهسازي اجزاي خودرامورد توجه قرارندهند بنيادهاي اساسي انديشه وعمل آنان تخريب خواهد شد کارتربيت باهمه آساني ها ، امري دشوار ودررديف سهل وممتنع است .تربيت وآموزش انتقال اطلاعات نيست بلکه تغيير درجهان بيني است هيچ تربيت وآموزشي بدون زمينه سازي موفق نيست اگر مجموعه عناصر وعوامل تاثيرگذار درارسال يک پيام ارزشي ، از وحدت وهماهنگي لازم درعمل برخوردار نباشد نمي توانند موثر واقع شوند درگرايش نوجوانان وجوانان به نماز سه عنصر اصلي خانه ، مدرسه

ورسانه هاي جمعي نقش اساسي ومحوري دارند.

خانواده

 آموزش نماز پرورش روحيه مذهبي مناسب براي اقامه آن ابتداء ازخانه شروع مي شود وخانواده نقشي مهم درانتقال فرهنگ نماز ازخود بروز مي دهد آنچه درمورد فرزند درگرايش به نماز مهم است وجود انگيزه است وآنچه درتربيت وآموزش نماز اهميت دارد رسوخ روح معنوي نماز به اعماق دل اوست نه تحميل شکل وقالب به او ، زماني آموزش نماز به توفيق مي انجامد وقرين موفقيت مي شود که بااحساس خوشايند همراه باشد بدون ترديد همه انسانها به طور فطري استعداد وگرايش به نيايش دارند اما آنچه درباره کودکان ونوجوانان مهم است چگونگي روشهاي آموزش ونحوه انتقال اين ارزشهاست.آداب وعبادتهاي مذهبي چون پاسخي به عالي ترين نيازهاي معنوي است اگر به طور طبيعي وباجلب رضايت قلبي جوانان ارائه شود احساسي خوشايند درآنان برمي انگيزد وآنان رابه راحتي جذب مي کند چراکه احساسات وعواطف مهمترين نقش رادرتکوين ، رشد وپرورش شخصيت جوان دارند. يادگيري بيشتر رفتارها وگفتارهاي کودکان ونوجوانان براساس مشاهداتي است که نسبت به اعمال والدين دارند ونيز احساسي که فضاي ارتباطي خانواده درآنها پديد مي آورد دراين امر موثر است. درکانون خانواده است که گرايش ديني افراد تقويت مي شود وخمير مايه ي شخصيت مذهبي درآنان تکو.ين مي يابد درهمين مکان است که رغبتها ، احساسات خوشايند وناخوشايند ، رفتارهاي متعادل ونامتعادل ونگرشها وباورهاي درست ياغلط منعقد مي گردد. امام علي (ع) مي فرمايد : قلب نوجوان همچون زميني خالي است هربذري درآن افکنده شود مي پذيرد من پيش ازآنکه دلت سخت گردد وفکرت  مشغول شود به ادب وتربيت تو مبادرت کردم بسياري ازرفتارها وگرايش هاي کودک ونوجوان ازقبيل گرايش به نماز وروزه ، شرکت درکارهاي خير واهميت دادن به وظايف تکاليف ديني ، غالباً متاثرازتجارب خوشايند تربيتي آنان درخانه وخانواده است خانواده بايدتلاش کند که آموخته ي مذهبي کودکان باتجارب واحساسات خوشايندي شکل بگيرد سعه ي صدر ، ابراز احساس خرسندي وروحيه رضايتمندي ، گرايش به احساسات مذهبي رابراي کودکان  گوارامي سازد براين اساس زيباترين وخوشايندترين حالات واوقات کودکان ونوجوانان درخانواده زماني است که پدرومادر آماده اقامه نماز مي شوند آنگاه که کودک همه شادي ونشاط رادرچهره ي برافروخته  وشادمان اطرافيان خويش مشاهده مي کند خانواده ها  مي توانند بسياري ازرفتارهاي مطلوب واحساسات خوشايند دوست داشتني خودرا به طور غير مستقيم درقالب ارزشها واحکام ديني وازطريق
بهره گيري ازالگوهاي رفتاري دروجود کودکان ونوجوانان تثبيت کنند زماني که نوجوان الگوهاي رفتاري مطلوب خويش رادرموقعيتها وشرايط مختلف زندگي ، دررفت وآمدها وبرخوردهاي بستگان ودوستان وازجمله حضور آنان درصفوف نماز جماعت مشاهده مي کند ، احساس شادماني ، شوق وشعف سراسر وجودش رافرا مي گيرد وعميقاً نسبت به رفتارآنها کنجکاو مي شود وازآنان الگو مي گيرد مهياکردن چنين فضايي بخصوص اگر همراه بامشارکت فعال کودکان ونوجوانان وهمسالان آنان باشد برايشان بسيار دلنشين ودلپذيراست وهمين امر بتدريج گرايش به امورمذهبي وروحيه ي اجتماعي رادرآنان تقويت مي کند بايد براي تعليم نماز وتربيت روحيه ي معنوي زمينه سازي کرد وهمه جوانب وابعاد گوناگوني قضيه رادرنظرگرفت وکوشيد تاهمه عوامل مهم دست اندرکار وتاثيرگذار ازوحدت وهماهنگي لازم برخوردار باشند.

 مدرسه

درمدرسه نيز هنگامي که نوجوانان وجوانان درموقعيتهاي مختلف اوقات تحصيل وهنگام شنيدن اذان ، مشاهده مي کنند که معلمان ومربيان بي هيچ تکليفي مشتاقانه به سوي نماز مي شتابند دراثر احساس همانند سازي به شوق ورغبت درمي آيند وبه اقامه نماز گرايش فزونتري پيدامي کنند .بهتراست درمدرسه قبل ازشروع نماز وياحتي قبل ازرفتن به نماز هفتگي جمعه برنامه تدارک ديده شود که زمينه ساز احساس خوشايند براي دانش آموزان باشد، تا عزم و اراده و رغبت و انگيزه ي لازم براي انجام اين فريضه ، با طيب خاطر در آنان پديد آيد. هر قدر شخصيت الگوهاي تربيتي و پرورشي براي دانش آموزان ، محبوب و دوست داشتني باشد تاثير پذيري آنها افزايش مي يابد. روشن است که هرگز نبايد به اجبار و تحميل و فشار دانش آموزان را به انجام فريضه نماز وادار کنيم . در عوض شايسته است بيش از هر چيز ، جاذبه هاي رفتار خود را در بيان ارزشها، با فراهم کردن مقدمات نماز افزايش دهيم اگر چنين فضايي بر مدارس حاکم باشد ، روحيه معنوي دانش آموزان افزايش مي يابد و در نماز خانه مدرسه ارتباط شوق آميز همسالان گسترش پيدا مي کند . بيان قصه هاي لطيف و خاطره هاي زيبا و اجراي نمايشنامه هاي دل انگيز با زباني شيرين و دوست داشتني براي ارائه احکام و روشهاي اخلاقي و نما سازي و تصوير سازي از ارزشها و رفتار انسانهاي وارسته و رهبران و اسوه هاي مذهبي تاثيرات بسيار در يادگيري و گرايش و پايبندي نسبت به ارزشهاي مذهبي و فهم درست از اقامه حقيقي نماز، در بين دانش آموزان به جاي خواهد گذاشت. برپايي نماز در مدارس، همراه با معلمان ، مربيان و مدير و همچنين اقامه نماز و يا برگزاري آن در مجامع عمومي مي تواند براي دانش آموزان دل انگيز و به يادماندني باشد

رسانه ها

رسانه ها فن آوري عظيمي هستند که دنياي ما را به تسخير خود در آورده اند و پس از خانه و مدرسه از ديگر عوامل تاثير گذار بر روح کودک و نوجوان هستند رسانه ها از نخستين دوران زندگي تا پايان حيات انسان، به عنوان عامل آموزنده وتاثيرگذارنده ي بسيار قوي نقش دارند. بنا براين، ظهور رسانه ها تولد دنياي تازه اي است که بدون توجه به آثار تربيتي آن، توفيق در آموزش و گرايش به نماز امکان پذير نيست.

رسانه ها آموزشگاه ميليون ها انسان است و در اعماق دل و ذهن اعضاي خانواده ها رسوخ کرده است. رسانه ها معلم و کلاس همگاني ، همه جايي و غير انحصاري هستند که همه، لحظات خالي و غير رسمي انسان امروز را پر کرده است. و در ايجاد انگيزه و پذيرش يک عمل و شکل دادن عادت هاي خوب بايد، نقش مؤثري ايفا کنند. اگر برنامه ها و زمان پيام رسانه ها با تفکر و ارزشهاي معنوي و مذهبي جامعه و خانواده انطباق نداشته باشد، آموزش و القاي پيامهاي ديني و تربيتي اثري نخواهد داشت . در تهيه ، توليد و پخش برنامه از طريق رسانه ها براي کودکان و نوجوانان بايد بسيار دقت کرد و براي اين مساله ي مهم ، يعني آموزش و پرورش احساسات و گرايشهاي ديني، بويژه نماز بيشترين اهميت را قائل شد. برنامه هاي تلويزيوني اگر با ارزشها و تفکر جامعه هماهنگ نباشد در انديشه فرد بحران و تناقض ايجاد خواهند کرد و انتخاب بهترين را برايش مشکل خواهند ساخت. رسانه جمعي يکي از عوامل موثر و مهم زندگي است و بايد به خواست و ارزشهاي معنوي خانه و خانواده و جامعه، همسو و هماهنگ باشد، تا بتواند گرايش به نماز اول وقت را در نوجوانان و جوانان زنده نگه دارد.

بنابراين، براي رسيدن به روح و پيام معنوي نماز و درک فضيلت وقت نماز، تاکيد بر ضرورت ايجاد نظامي متشکل از خانه، مدرسه و رسانه به صورت مجموعه اي هماهنگ و حرکت کننده در يک جهت واحد، امري منطقي و اجتناب ناپذير مي نمايد. بايد اين مجموعه ي به هم پيوسته ، براي انتقال فرهنگ نماز، هماهنگ و از همه بالاتر همدل باشند. اگر شيوه هاي تربيتي مربوط به نماز و برنامه هاي زمينه ساز و جانبي اوقات فراغت در خانه، مدرسه و راديو و تلويزيون متناقض باشند، کودکان و نوجوان به شکل صحيح به نماز گرايش پيدا نخواهند کرد و روح حقيقي نماز در وجود آنان تحقق نخواهد يافت.

منابع:

-نهج البلاغه

-تفسير الميزان ، تاليف سيد محمد حسين طباطبايي

-نماز، تاليف دکتر شهيد سيد محمد بهشتي

-روشهاي پرورش احساس مذهبي نماز، دکتر غلامعلي افروز

-نشريه مکتب تشيع، شهيد مطهري

آثار و فواید نماز جماعت :

نماز جماعت دارای آثار و برکات متعددی است که به بعضی از آنها اشاره می شود :

 الف ) آثار و برکات عمومی :

 1- تبلیغ و ترویج نماز :

قراردادن نماز در معرض دید دیگران ، هم معتقدان به نماز را خوشحال می سازد و هم زمینه ساز جذب و تمایل دیگران ، برای حضور در نماز جماعت می شود .

2-     ترویج و تبیین معارف الهی و شعائر دینی :

امام رضا (ع) فرموده است : نماز جماعت بدان جهت قرار داده شد که اخلاص ، توحید ، اسلام  و عبادت خداوند آشکار و ظاهر باشد .

3-     شکوه و عظمت اسلام :

حضور جمعی مسلمانان در مساجد ، ضمن آنکه عظمت و بزرگی جماعت مسلمانان را می رساند ، بیانگر حاکمیت دینی و مکتب در وجود انسانها نیز هست .

4-     وحدت و تعاون :

نماز جماعت ، نمایانگر وحدت مسلمانان و محل تجلی همدلی ، تعاون و همکاری آنان با همدیگر است . ( مع مافیه من المساعده علی البّر و التقوی ) 

ب ) آثار و برکات دنیوی :

 1-     خوش بینی مردم :

پیامبر (ص) فرمود : هر که نمازهای پنجگانه را با جماعت بخواند به او گمان هر خیر و نیکی را داشته باشید.

 2-     استجابت دعا :

پیامبر (ص) فرمود : چون بنده خدا نماز را به جماعت گزارد و پس از آن حاجتی را از خدا بخواهد ، خدای عزوجل از وی حیا می کند که پیش از روگرداندن او ، حاجتش را برآورده نسازد.

3-     درمان نفاق :

پیامبر (ص) فرمود : هر کس چهل روز در نماز جماعت شرکت کند و بطور مرتب نماز گزارد ، دو برائت نامه و دو سند رهایی بخش به او می دهند : 1- نجات از آتش 2- رهایی از نفاق

4-     در پناه خدا بودن :

امام صادق (ع) فرمود : هر کس که نماز صبح و عشا را به جماعت بخواند ، او در پناه خدای عزوجل است .

5-     کفاره گناهان :

امام صادق (ع) فرمود : در سه چیز کفاره و پوشاننده گناهان است :

1.     وضو ساختن در هوای سرد

2.     راه رفتن در شب و روز به سوی نماز ها

3.     محافظت بر نماز جماعت

ج ) آثار و برکات اخروی :

1-     مونس در قبر :

پیامبر (ص) فرمود : آگاه باشید هر که به طرف مسجد برای اقامه نماز جماعت حرکت کند ، به هر قدمی هفتاد هزار حسنه و ثواب برای او نوشته شود . و اگر در همین حال بمیرد . خداوند هفتاد هزار فرشته بر او بگمارد که او را در قبرش زیارت کنند و در تنهایی مونس او باشند و برایش استغفار کنند تا برانگیخته شود .  

 2-     عبور از صراط :

رسول خدا (ص) فرمود : هر کس در هر کجا که باشد اگر بر جماعت مداومت کند ، مانند برق سریع و درخشان همراه نخستین گروه بهشتان از روی صراط می گذرد.

3-     آزادی از آتش دوزخ :

رسول خدا (ص) فرمود: هر کس چهل روز در نماز جماعت شرکت کند و بطور مرتب نماز گزارد ... دو برکت نامه و سند رهایی بخش به او می دهند :

*     نجات از آتش

*     رهایی از نفاق

4-     نجات از مراحل ترسناک قیامت :

رسول اکرم (ص) فرمود : در روز قیامت خداوند ، همه انسانها را برای حساب گرد میآورند . پس هر مومنی که در نماز جماعت شرکت کند ، خداوند سختی ها و دشواری های روز قیامت را رایش آسان می سازد : آنگاه فرمان می دهد که او را روانه بهشت سازند .

5-     ترفیع مقام :

رسول خدا (ص) فرمود : ای علی ! سه چیز موجب ترفیع مقام و درجه مومن است :

 1.     وضو ساختن در هوای سرد

2.     راه رفتن در شب و روز به سوی نماز ها

3.     محافظت بر نماز جماعت